Bài viết số 26 sách “Gieo mầm yêu thương – Hành trình 30 năm thiện nguyện tại Việt Nam”, ghi lại những dấu mốc ý nghĩa, những câu chuyện truyền cảm hứng và hành trình bền bỉ của Zhi Shan Foundation trong suốt ba thập kỷ đồng hành cùng trẻ em Việt Nam.
20 NĂM “CHẠM” TỚI YÊU THƯƠNG
Trần Thị Hiền Thu, Điều phối viên Dự án “Học bổng vượt khó”
Đối với sự hữu hạn của đời người, việc gắn bó với một tổ chức xuyên suốt gần 20 năm liệu có thể được nhìn nhận như là dấu ấn của sự thủy chung với lý tưởng?! Với tôi, gần 20 năm này là một hành trình của cảm xúc, trải nghiệm, cống hiến, học hỏi, trưởng thành và góp phần cùng tổ chức xây dựng nên những giá trị bền vững và ý nghĩa.
Duyên khởi
Tôi sinh ra trong một gia đình không mấy khá giả, lớn lên từ sự tảo tần đến hao gầy của mẹ cùng những tháng ngày thơ ấu lặng lẽ, khi đứa trẻ trong tôi cứ dõi mắt ra cánh cửa, chờ đợi một người cha chẳng bao giờ quay về. Thương mẹ, ngay khi tốt nghiệp đại học, tôi chọn ở lại Huế và nỗ lực tìm kiếm việc làm nhanh nhất có thể để phụ giúp mẹ chăm lo cho gia đình. Sau đó không lâu, tôi trở thành phiên dịch viên tiếng Trung cho một doanh nghiệp. Mặc dù công việc này mang lại thu nhập ổn định nhưng không hiểu sao trong lòng tôi tràn ngập sự trống trải khi không tìm thấy niềm đam mê và giá trị bản thân. Tôi thường xuyên tự hỏi, chẳng lẽ cuộc đời mình sẽ trôi qua nhạt nhẽo như vậy?!
Nhớ lúc đang học đại học, tôi từng nghe nói về Tổ chức Zhi Shan Foundation chuyên giúp đỡ trẻ em khó khăn. Sau khi biết Zhi Shan đặt văn phòng tại 67 Võ Thị Sáu, thành phố Huế, mỗi lúc đi ngang, tôi đều dừng lại khá lâu và thầm ước rằng một ngày nào đó tôi sẽ có may mắn được làm việc ở đây. Tôi mong có cơ hội cống hiến cho xã hội và giúp đỡ các em nhỏ, vì hơn ai hết tôi hiểu rõ cảm giác hạnh phúc khi một đứa trẻ nghèo khổ nhận được sự giúp đỡ từ ai đó.
Thế rồi tôi đã chờ đợi được duyên lành này trong lần tình cờ đọc được thông báo tuyển dụng của Zhi Shan trên bảng tin của Sở Ngoại vụ tỉnh Thừa Thiên Huế. Biết cơ hội của mình đã đến, không chút do dự, tôi nộp hồ sơ ứng tuyển ngay. May mắn thay, tôi đã trúng tuyển. Vào một ngày mùa thu tháng 9/2006, tôi bước vào Văn phòng Zhi Shan với tất cả sự háo hức và kỳ vọng. Và giờ đây, khi ngồi viết những dòng hồi tưởng này, gần 20 năm gắn bó của tôi với Zhi Shan dường như trôi qua nhanh như một cái chớp mắt.
Trong gần 20 năm này, tôi miệt mài đi cùng Zhi Shan trên hành trình thiện nguyện giúp người, giúp đời. Hàng vạn trẻ em nghèo đã được chúng tôi chắp cánh ước mơ. Theo dòng chảy của thời gian, các em đều đã tìm thấy giá trị cuộc sống của chính mình. Nhưng đồng thời các em cũng đã giúp chúng tôi sống hướng thiện hơn, vị tha hơn và nhân ái hơn.
Rắn rỏi qua thử thách
Những năm đầu tiên khi mới bước vào tổ chức, tôi luôn sống trong sự háo hức, mong đợi và tràn đầy năng lượng. Mỗi ngày làm việc là một cơ hội để học hỏi, để thử thách bản thân và đóng góp vào mục tiêu chung. Bên cạnh đó, sự đồng hành của những người đồng nghiệp, cũng là những người bạn mới, đã tạo nên trong tôi cảm giác gắn kết và tin tưởng. Tôi đã đồng hành cùng Dự án “Học bổng vượt khó” gần 20 năm. Từ suy nghĩ đơn giản ban đầu rằng công việc thiện nguyện chỉ là quyên góp và phát quà, đến nay tôi đã hiểu rõ từng ngóc ngách phức tạp của dự án. Từ lập kế hoạch, viết đề án, dịch thuật, theo dõi từng trường hợp nhận tài trợ… cho đến việc phải chỉn chu từng tấm thiệp chúc Tết lẫn thư học sinh gửi đến nhà tài trợ; đảm bảo sự chính xác trong từng số liệu của học sinh (yếu tố then chốt giúp duy trì niềm tin và sự tín nhiệm từ phía nhà tài trợ đối với tổ chức); thực hiện các loại biểu mẫu và báo cáo; thậm chí tham gia góp ý thiết kế xây dựng nhà ở cho các em; thủ tục hỗ trợ các em phẫu thuật tim mạch… Dù những công việc ấy đều vượt ngoài chuyên môn, nhưng chúng tôi vẫn chủ động học hỏi để hoàn thành tốt nhất có thể.
Điều trớ trêu là, dù luôn cố gắng vượt qua áp lực công việc nhưng tôi lại từng muốn bỏ cuộc rất nhiều lần chỉ vì… say xe. Một phần vì tôi có thể chất kém (do hồi nhỏ sống thiếu thốn, lại phải đảm đương nhiều việc nhà phụ giúp mẹ), phần khác là vì mỗi chuyến đi trao học bổng hoặc dẫn đoàn nhà tài trợ đi thăm học sinh luôn phải di chuyển rất nhiều, rất xa. Do đó, mỗi chuyến đi là một thử thách kinh hoàng vì tôi thường nôn ói đến kiệt quệ.
Giữa muôn vàn thử thách, điều may mắn nhất với tôi chính là luôn nhận được sự dẫn dắt tận tâm từ lãnh đạo tổ chức, đặc biệt là sự bao dung của anh Hoàng Trọng Thủy, cấp trên trực tiếp, cũng là người thầy đã đồng hành giúp tôi trưởng thành từng ngày. Ngoài ra, ở đây, tôi có những đồng nghiệp tốt bên cạnh động viên, chia sẻ và kịp thời hỗ trợ trong những lúc khó khăn.
Sau gần 20 năm gắn bó với Zhi Shan, nhìn lại, tôi nhận ra bản thân đạt được 2 thành tựu đáng kể: thứ nhất, tôi đã liên tục nỗ lực học hỏi, tích lũy kinh nghiệm, và thường xuyên nhìn lại để thay đổi, hoàn thiện bản thân; thứ hai, tôi hạnh phúc vô cùng vì đã tìm ra cách chữa trị chứng say xe, điều tưởng như nhỏ nhưng lại vô cùng ý nghĩa với tôi. Để làm được điều đó, tôi đã kiên trì thử nhiều phương pháp khác nhau và cuối cùng cũng tìm ra cách phù hợp với cơ thể và thói quen của chính mình.
Chuyển hóa
Có lẽ vì tuổi thơ phải chứng kiến sự bội bạc của cha, lại lớn lên trong hoàn cảnh vừa học vừa phụ mẹ gánh vác cuộc sống, nên tôi dần hình thành xu hướng thận trọng, dè dặt trong việc đặt niềm tin nơi người khác. “Cái tôi” từng chịu tổn thương đã khiến tôi trở nên khép kín, lãnh đạm, không dễ hòa nhập với tập thể. Thế nhưng, từ khi làm việc tại Zhi Shan, tôi dần học được cách lắng nghe, thấu hiểu và bao dung với những người xung quanh. Điều quan trọng hơn cả là tôi đã được tiếp cận, trau dồi nhiều kỹ năng làm việc chuyên nghiệp, những điều mà trường đại học không trang bị, như phân tích chiến lược, tư duy logic, quản lý dự án, công cụ SWOT, thảo luận ORID hay khung logic (Logframe). Những kiến thức và công cụ ấy không chỉ giúp tôi hoàn thiện hơn trong công việc mà còn trở thành kim chỉ nam trong cách tôi sống và trưởng thành mỗi ngày.
Một trong những kỷ niệm đáng nhớ nhất đối với tôi là khi được giao nhiệm vụ phụ trách sản xuất phim tư liệu cho sự kiện kỷ niệm 20 năm thành lập Dự án “Học bổng vượt khó”, đồng thời tổ chức triển lãm giới thiệu các kết quả đạt được. Ban đầu, tôi rất lo lắng vì chưa từng đảm nhiệm những công việc tương tự, trong khi chuyên môn và kiến thức còn hạn chế nên nhiệm vụ này thực sự là thử thách vượt quá khả năng lúc bấy giờ. Tuy nhiên, nhờ vận dụng những kiến thức và công cụ đã được Zhi Shan trang bị, tôi từng bước xác lập phương pháp, xây dựng tiến độ rõ ràng và hoàn thành nhiệm vụ. Dù chỉ là một thành tựu nhỏ bé, nhưng với tôi, đó là dấu mốc mang lại niềm tự hào và sự tự tin, không chỉ cho riêng mình mà còn góp phần vào hành trình trưởng thành của cả Dự án.
Lẽ dĩ nhiên, trong hành trình gắn bó gần 20 năm, những cảm xúc ban đầu cũng dần thay đổi theo thời gian. Đã không ít lần tôi cảm thấy mệt mỏi, thậm chí mất phương hướng khi phải đối mặt với những thử thách bất ngờ đến hoặc các biến động không lường trước. Thế nhưng, sau khi đã nỗ lực để vượt qua chặng đường khó khăn ấy, nhìn lại, tôi nhận ra chính những trải nghiệm đó đã rèn giũa tôi trưởng thành hơn, giúp tôi thấm thía giá trị của sự kiên trì, tinh thần trách nhiệm và bản lĩnh cá nhân, những điều không thể học được nếu hành trình chỉ toàn suôn sẻ.
Dấu ấn
Sứ mệnh của Zhi Shan là đồng hành cùng trẻ em có hoàn cảnh khó khăn trên hành trình khám phá giá trị sống và vun đắp tương lai. Mỗi lần được chứng kiến các em kiên trì học tập dù hoàn cảnh khó khăn, sau đó vững bước vào đời và gặt hái thành công, tôi đã hạnh phúc như thể đó là thành tựu của chính mình. Có lẽ còn có một điều mà các em chưa được biết, rằng trong quá trình giúp các em khẳng định bản thân, tôi cũng đã dần tìm thấy ý nghĩa cuộc sống của chính mình.
Tôi nhớ mãi em Trần Thị Thúy, sống tại xã Hải Khê, huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị. Tôi đã gặp em trong chuyến công tác nhằm xác minh hoàn cảnh của những học sinh có hoàn cảnh khó khăn để xét duyệt học bổng. Nhà Thúy đông anh em, ba mẹ đã thuyết phục Thúy nghỉ học để nhường cơ hội nhận học bổng cho đứa em nhỏ hơn. Khi ấy, Thúy không nói nhiều, chỉ nhìn tôi bằng ánh mắt kiên cường, ánh mắt của một cô bé quyết tâm đến trường bằng mọi giá. Tôi xúc động, nắm tay em và nói: “Chỉ cần em kiên trì học tốt, Zhi Shan sẽ luôn đồng hành với em!”
Sau đó, Thúy được nhận học bổng Zhi Shan. Em miệt mài học tập và thi đậu vào Đại học Sư phạm Huế. Tốt nghiệp, em trở thành cô giáo dạy Văn trên chính mảnh đất quê hương mình. Khi ước mơ đã trở thành hiện thực, em nói với tôi: “Chị Hiền Thu biết không, cái nắm tay của chị hôm đó ấm áp lạ lùng. Chị đã tiếp thêm niềm tin cho em, giúp em đủ sức mạnh vượt qua mọi trở ngại trước mắt. Và em biết rằng, khi chị nắm tay em cũng có nghĩa là xã hội không bỏ rơi những đứa trẻ nghèo khổ như em. Nhờ vậy mà em đã từ bỏ ý định nghỉ học!” Tôi quả thực không ngờ được rằng, hành động nhỏ bé và chân thành của mình lúc đó lại có thể khơi dậy một khát vọng lớn lao đến thế. Chia sẻ của Thúy đã giúp tôi nhận ra giá trị sâu sắc của công việc mình đang làm, rằng đôi khi, một cái nắm tay yêu thương đúng lúc có thể làm thay đổi cả số phận của một con người.
Tri ân
Gần 20 năm, một cột mốc đặc biệt trong cuộc đời tôi. Tôi trân trọng, biết ơn và tự hào về hành trình đã đi qua cùng Zhi Shan, không chỉ với tư cách là một thành viên của đại gia đình này, mà còn là một chứng nhân cho mọi thay đổi và trưởng thành của tổ chức. Những kỷ niệm đã có, những người lãnh đạo mà tôi xem như những người thầy, những đồng nghiệp thân thiết… tất cả đều đã trở thành một phần quan trọng và đẹp đẽ của cuộc đời tôi. Đặc biệt, khi nhìn thấy tổ chức liên tục phát triển bền vững, trong tôi không khỏi dậy lên một sự tự hào thầm kín bởi tôi biết mình đã góp vào đó tất cả trí tuệ lẫn nhiệt huyết của tuổi trẻ.
Một điều tuyệt vời nữa mà tôi may mắn được chứng kiến, đó là nhiều em nhỏ từng được Zhi Shan hỗ trợ, nay đã trưởng thành và quay trở lại đồng hành, tiếp sức cho những hoàn cảnh khó khăn như chính các em năm xưa. Điều đó cho thấy, hành trình thiện nguyện 30 năm của Zhi Shan không chỉ “chạm” vào cuộc đời các em trong quá khứ, mà còn âm thầm nuôi dưỡng nên một thế hệ tử tế, biết yêu thương và sẵn sàng sẻ chia. Để ngày nay, các em lại trở thành người đi ươm mầm hy vọng, như một sự “tiếp nối” đầy cảm động của tình thương yêu vô điều kiện mà các nhà tài trợ từ Đài Loan xa xôi đã gieo vào các em từ nhiều năm về trước.
Tôi rất đồng cảm với câu nói của nhà hoạt động cộng đồng DeAnn Hollis: “Tấm lòng của một người tình nguyện không đo bằng kích thước, mà bằng độ sâu của cam kết để tạo nên sự khác biệt trong cuộc sống của người khác.” Chính vì vậy, dù hành trình vẫn còn nhiều thử thách nhưng tôi luôn tin tưởng vào những giá trị bền vững mà Zhi Shan đã và đang đóng góp cho cộng đồng. Những kỷ niệm đẹp và bài học quý giá mà tôi gặt hái được trong gần 20 năm qua, nay đã lặng lẽ chuyển hóa thành một “thiện nghiệp”, vừa nuôi dưỡng lý tưởng sống, vừa tiếp thêm cảm hứng để tôi tiếp tục vững bước trên con đường mình đã chọn.

Cô Hiền Thu thăm thực tế gia đình học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Cô Hiền Thu trao học bổng vượt khó Zhi Shan cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Cô Hiền Thu tại Lễ kỷ niệm 30 năm Tổ chức Zhi Shan Foundation tại Việt Nam.
