15 năm ươm mầm tương lai cho trẻ vùng cao

Bài viết số 35 sách “Gieo mầm yêu thương – Hành trình 30 năm thiện nguyện tại Việt Nam”, ghi lại những dấu mốc ý nghĩa, những câu chuyện truyền cảm hứng và hành trình bền bỉ của Zhi Shan Foundation trong suốt ba thập kỷ đồng hành cùng trẻ em Việt Nam.

 

15 NĂM ƯƠM MẦM TƯƠNG LAI CHO TRẺ VÙNG CAO

Nguyễn Thị Thanh Vân, Hiệu trưởng Trường Mầm non Hướng Hiệp (Quảng Trị)

 

Nhìn lại chặng đường đã qua, tôi luôn cảm thấy biết ơn và trân trọng sự đồng hành bền bỉ, đầy nhân văn của Zhi Shan suốt những năm tháng khó khăn nhất. Với tôi, đó không chỉ là một tổ chức hỗ trợ, mà còn là một phần ký ức tươi đẹp trên hành trình gieo những hạt mầm yêu thương giữa núi rừng khắc nghiệt.

Trước khi những hạt mầm được gieo

Xã Hướng Hiệp là một xã miền núi nằm trên trục đường chính phía Tây của tỉnh Quảng Trị. Nơi đây là địa bàn sinh sống của đồng bào người Vân Kiều với nhiều bản làng xa cách nhau. Nhiều thôn bản xa trung tâm, giao thông cách trở thường bị chia cắt vào mùa mưa lũ khiến đời sống người dân gặp rất nhiều khó khăn. Kinh tế địa phương chủ yếu dựa vào nương rẫy, trồng lúa, sắn, bắp, nhưng sản lượng chỉ đủ dùng trong những tháng đầu mùa.

Trên mảnh đất này, Trường Mầm non Hướng Hiệp được thành lập vào năm 2003 theo Quyết định của Ủy ban nhân dân huyện Đakrông, đặt tại thôn Ruộng. Đây là nơi học tập của con em đồng bào Vân Kiều, với 98% số trẻ theo học.

Hiện nay, trường có 477 trẻ, chia thành 18 nhóm/lớp ở 4 điểm trường: Khe Hà, Ruộng, Xa Rúc và Gia Giã. Do cha mẹ bận lên nương rẫy từ sáng sớm đến tối muộn, việc chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ gần như được gửi gắm hoàn toàn cho nhà trường. Với cộng đồng, Trường Mầm non Hướng Hiệp chính là điểm tựa cho sự phát triển của trẻ em trong xã.

Trước khi Zhi Shan bước vào đồng hành, bức tranh nơi đây rất khác. Những năm học đầu tiên (2010 – 2011), điều kiện cơ sở vật chất vô cùng thiếu thốn. Các điểm trường chỉ là những ngôi nhà tạm bợ bằng tranh tre nứa lá. Lớp học vắng lặng, mỗi lớp chỉ có 5 – 10 em, buổi chiều gần như không còn học sinh. Giáo viên phải lặn lội đến từng thôn, từng nhà để vận động phụ huynh nhưng kết quả vẫn ít ỏi. Toàn trường khi đó chỉ có khoảng 100 trẻ, rải rác trong 12 thôn bản.

Vì đời sống người dân đang “thiếu trước hụt sau”, cơm chưa đủ no, áo chưa đủ ấm, nên việc đến trường chưa thể đặt lên hàng đầu. Với hơn 80% trẻ suy dinh dưỡng ở cả hai thể thấp còi và thiếu cân, các em đến lớp trong dáng vẻ mệt mỏi, ít hoạt bát, nhiều em sức khỏe yếu nên thường xuyên nghỉ học, gián đoạn quá trình phát triển thể chất lẫn tinh thần. Đặc biệt, mỗi kỳ nghỉ hè lại trở thành nỗi lo thường trực. Trẻ phải tự chơi hoặc trông em, ăn uống thất thường, không đủ dinh dưỡng. Sau những tháng hè ấy, nhiều em sụt cân rõ rệt, kéo theo tỷ lệ suy dinh dưỡng đầu năm học luôn ở mức rất cao, có năm lên đến 80%.

Dấu ấn Zhi Shan

Tôi được biết đến Tổ chức Zhi Shan Foundation vào năm 2010, đúng vào những ngày đầu tiên bước vào năm học mới 2010 – 2011. Khi ấy, trong hoàn cảnh muôn vàn khó khăn, tôi nhận được thông báo từ Phòng Giáo dục huyện rằng sẽ có Zhi Shan về khảo sát, xem xét hỗ trợ kinh phí cho trẻ em tại một số trường ở huyện Đakrông, trong đó có Mầm non Mò Ó và Mầm non Bán công Hướng Hiệp.

Hành trình của Zhi Shan Foundation tại địa phương bắt đầu từ những bước chân đầu tiên đầy thấu hiểu và sẻ chia. Ngay từ những ngày khảo sát đầu tiên, dự án đã tìm hiểu kỹ lưỡng tình hình thực tế để lựa chọn cách hỗ trợ phù hợp. Một số điểm trường thuận lợi như Ruộng, Khe Hà, Gia Giã được chọn để thí điểm mô hình bán trú, với khoảng 60 trẻ tham gia. Lúc ấy, kinh phí hỗ trợ ban đầu chỉ vỏn vẹn 3.000 đồng/trẻ/ngày. Giữa lúc điều kiện học tập còn thiếu thốn trăm bề, sự tiếp sức chan chứa tình người của Zhi Shan đã như một làn gió ấm, mang theo tia hy vọng mới cho học sinh vùng cao Đakrông, nơi thầy và trò vẫn ngày ngày gồng mình vượt qua gian khó.

Nguồn kinh phí hỗ trợ này được chuyển về Quỹ Bảo trợ trẻ em tỉnh Quảng Trị, qua Ngân hàng Nhà nước, chi nhánh huyện Đakrông. Hằng tháng, kế toán nhà trường lập séc, thủ quỹ đi ngân hàng rút tiền. Song song đó, đậu nành và đường trắng được cấp phát đầu mỗi năm học, đảm bảo trẻ có sữa uống hàng ngày tại các điểm trường.

Tuy nhiên, câu chuyện bán trú khi đó là cả một quá trình học hỏi, thích nghi và hy sinh của giáo viên lẫn phụ huynh. Trong những gian bếp củi thô sơ, phụ huynh góp gạo, rau củ, góp cả củi lửa; còn thầy cô dựng bếp tạm, vừa dạy học vừa xách nước, nhóm lửa, nấu cơm, chăm lo từng bữa ăn cho học trò.

Có nơi, do không thể nấu tại chỗ, các cô phải chở thức ăn vượt 5 – 6 km bằng can nhựa hay thùng xốp, tròng trành trên xe máy. Có hôm chưa quen, thức ăn đổ dọc đường, bữa trưa của trẻ chỉ còn cơm trắng. Nhưng không một lời than trách. Bởi ai cũng hiểu, để những đứa trẻ ấy được no bụng và tiếp tục đến trường, mọi nỗ lực đều xứng đáng.

Thấu hiểu những gian nan đó, cán bộ dự án Zhi Shan đã luôn đồng hành. Họ hỗ trợ những vật dụng thiết yếu như nồi niêu, bát đũa, thớt dao, nồi cơm điện, thùng đựng nước, hộp giữ thức ăn… và xây dựng những bếp ăn kiên cố thay thế bếp tạm bợ. Những hỗ trợ tuy giản dị nhưng kịp thời, thiết thực, đã tạo nền móng để mô hình bán trú duy trì và lan tỏa.

Một kỷ niệm đặc biệt là tại điểm trường Chân Rò, nơi không có lớp học cố định. Cô giáo phải mượn mái hiên chừng 6 m² tại nhà của một người dân để dạy 26 em nhỏ. Trước tình cảnh ấy, cán bộ dự án đã cùng nhà trường kiên trì thuyết phục gia đình, vận động và hỗ trợ để họ đồng ý cho trẻ học trong nhà với không gian rộng rãi, an toàn hơn.

“Quả ngọt” từ sự nỗ lực

Nhờ sự quan tâm kịp thời của dự án cùng nỗ lực không ngừng của đội ngũ giáo viên, công tác chăm sóc và giáo dục trẻ mầm non tại xã Hướng Hiệp đã có những chuyển biến tích cực và rõ rệt.

Với học sinh, những thay đổi được nhìn thấy từng ngày. Tỷ lệ suy dinh dưỡng giảm mạnh, từ mức gần 80% ở những năm đầu xuống chỉ còn 10 – 15% (chủ yếu ở thể nhẹ), trẻ thay da đổi thịt từng ngày. Các cháu sạch sẽ, vui vẻ, hoạt bát và mạnh dạn hơn, không còn cảm giác thua kém so với trẻ em vùng thuận lợi. Tỷ lệ chuyên cần đạt tới 95%, trẻ đến lớp đều đặn, hứng khởi. Chất lượng giáo dục được nâng cao rõ rệt: hơn 85% trẻ đạt yêu cầu ở các lĩnh vực phát triển như nhận thức, ngôn ngữ, cảm xúc, xã hội, thẩm mỹ, thể chất. Tỷ lệ học sinh khá, giỏi tăng lên, phần lớn trẻ tham gia tích cực trong cả học tập lẫn vui chơi. Nhiều trẻ đạt giải cao ở các hội thi. Đặc biệt, 100% trẻ 5 tuổi được tăng cường tiếng Việt, sẵn sàng về ngôn ngữ và kỹ năng để tự tin bước vào lớp 1.

Với phụ huynh, niềm vui lớn nhất chính là sự an tâm. Họ phấn khởi khi thấy con được chăm sóc chu đáo, được hưởng chế độ dinh dưỡng hợp lý mỗi ngày từ bữa trưa, bữa xế chiều cho đến ly sữa đậu nành ấm áp. Họ vui khi được xã hội quan tâm chia sẻ và thấu hiểu với hoàn cảnh và đời sống của họ.

Với giáo viên, nỗi vất vả trong việc huy động trẻ đến trường đã vơi đi rất nhiều. Các cô không còn phải loay hoay tìm cách xoay xở kinh phí cho bữa trưa của học trò, gánh nặng mà trước đây nhiều khi các cô phải bù đắp thay phụ huynh.

Với nhà trường, sự đồng hành của Zhi Shan đã góp phần quan trọng trong việc nâng cao chất lượng nuôi dưỡng và giáo dục trẻ. Việc hỗ trợ bán trú không chỉ giảm tải gánh nặng tài chính cho gia đình, mà còn giúp nhà trường duy trì sĩ số ổn định, từng bước hướng đến mục tiêu giáo dục toàn diện. Quan trọng hơn cả, những kết quả tích cực này đã tạo dựng niềm tin giữa nhà trường và cộng đồng, khẳng định giá trị của sự hợp tác giữa tổ chức xã hội và ngành giáo dục, một hành trình gieo mầm hy vọng, vun đắp tương lai cho những thế hệ học trò nơi vùng cao.

Zhi Shan, người bạn thân thiết

Điều khiến chúng tôi ấn tượng sâu sắc ở Zhi Shan chính là phong cách làm việc khoa học nhưng gần gũi, nghiêm túc mà vẫn tận tâm, chan chứa niềm tin và sự đồng hành. Với quan niệm “làm từ tâm, làm đến nơi, làm vì tương lai”, mỗi chương trình Zhi Shan triển khai đều gắn liền với nhu cầu thực tế của địa phương, từ bữa ăn bán trú, đồ dùng học tập đến những hỗ trợ tài chính thiết thực.

Điểm khác biệt của Zhi Shan còn nằm ở sự trách nhiệm và tính thực tiễn. Tổ chức không chỉ dừng lại ở kế hoạch trên giấy, mà trực tiếp đến từng điểm trường, lắng nghe phụ huynh, giáo viên và học sinh. Nhờ vậy, mỗi sự hỗ trợ đều cụ thể, thiết thực và nhận được sự tin tưởng tuyệt đối từ cộng đồng. Zhi Shan cũng kiên trì gắn bó lâu dài, đồng hành từ khảo sát, triển khai đến theo dõi và điều chỉnh. Sự bền bỉ ấy đã tạo nên tác động không chỉ nhất thời, mà còn lan tỏa chiều sâu và giá trị bền vững.

Không chỉ chăm lo bữa ăn, Zhi Shan còn dành sự quan tâm toàn diện cho trẻ em: học bổng, áo ấm, sách vở, thư viện, sân chơi, quà tặng vào các dịp lễ, Tết, hỗ trợ nhân viên cấp dưỡng… Tất cả đều nhằm nuôi dưỡng cả thể chất lẫn tinh thần.

Đặc biệt, Zhi Shan luôn làm việc minh bạch, có kế hoạch rõ ràng, báo cáo cụ thể và giám sát chặt chẽ. Sự minh bạch này đã củng cố thêm niềm tin nơi cộng đồng. Và trên hết, Zhi Shan chọn cách đồng hành bằng sự tôn trọng và hòa nhập. Không áp đặt, không gây áp lực, mà nhẹ nhàng, thấu hiểu, trở thành “người bạn thân thiết” của giáo viên, phụ huynh và chính quyền địa phương trong hành trình gieo mầm tri thức.

Tri ân và ước vọng

Từ năm 2010 đến nay, Zhi Shan Foundation đã kiên trì đồng hành cùng trường mầm non Hướng Hiệp trong chương trình dinh dưỡng. Từ những ngày đầu chỉ khoảng 60 cháu được hưởng lợi, đến nay con số đó đã tăng lên 477 cháu, với mức hỗ trợ 5.000 đồng/trẻ/ngày. Ngoài hỗ trợ suất ăn chính, mỗi cháu còn được uống 1 ly sữa đậu nành mỗi buổi sáng.

15 năm qua, đã có gần 6.000 lượt trẻ được Tổ chức Zhi Shan Foundation hỗ trợ bữa ăn bán trú và tham gia các hoạt động ý nghĩa vào dịp lễ, Tết. Từ những bữa cơm 3.000 đồng, chiếc bếp củi đơn sơ, góc lớp mượn tạm để các em có những bữa ăn ngon, những giấc ngủ sâu, nhiều em nay đã trưởng thành. Có em trở thành giáo viên quay lại chăm sóc thế hệ sau, có em làm công nhân, không ít em tiếp tục học lên đại học, cao đẳng hay trung cấp nghề. Đó chính là “trái ngọt” từ hành trình thấm đẫm sự kiên trì và yêu thương mà Zhi Shan cùng nhà trường đã chung tay vun đắp.

Nhìn lại chặng đường đã qua, tôi luôn cảm thấy biết ơn và trân trọng sự đồng hành bền bỉ, đầy nhân văn của Zhi Shan suốt những năm tháng khó khăn nhất. Với tôi, đó không chỉ là một tổ chức hỗ trợ, mà còn là một phần ký ức tươi đẹp trên hành trình gieo những hạt mầm yêu thương giữa núi rừng khắc nghiệt.

Thay mặt tập thể nhà trường, chúng tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành sâu sắc đến Zhi Shan Foundation, anh Hoàng Trọng Thủy và các anh chị em cán bộ dự án. Chúc các anh chị luôn “chân cứng đá mềm” để hành trình thiện nguyện của Zhi Shan sẽ tiếp tục tỏa sáng, mang lại nhiều cơ hội cho trẻ em còn khó khăn khắp mọi miền đất nước. Nhà trường xin cam kết sẽ tiếp tục phát huy những kết quả quý báu này, từng bước xây dựng môi trường giáo dục thân thiện, hiệu quả, vì sự phát triển toàn diện của trẻ em vùng cao.

Cô Vân tại Lễ kỷ niệm 30 năm Tổ chức Zhi Shan Foundation tại Việt Nam.

Cô Vân trải nghiệm cùng các cháu tại thư viện của bé do Tổ chức Zhi Shan Foundation hỗ trợ thiết lập.

Tổ chức Zhi Shan Foundation hỗ trợ trẻ Trường Mầm non Hướng Hiệp ăn bán trú.

Tổ chức Zhi Shan Foundation hỗ trợ trẻ Trường Mầm non Hướng Hiệp uống sữa đậu nành.

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *