Bài viết số 29 sách “Gieo mầm yêu thương – Hành trình 30 năm thiện nguyện tại Việt Nam”, ghi lại những dấu mốc ý nghĩa, những câu chuyện truyền cảm hứng và hành trình bền bỉ của Zhi Shan Foundation trong suốt ba thập kỷ đồng hành cùng trẻ em Việt Nam.
ZHI SHAN FOUNDATION – MỘT THẬP KỶ GIEO MẦM TÌNH YÊU SÁCH TẠI THẠCH LONG
Dương Thị Hồng Thương, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Thạch Long (huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh)
Sau 10 năm đồng hành, sự hỗ trợ toàn diện của Tổ chức Zhi Shan Foundation đã giúp thư viện Trường Tiểu học Thạch Long “lột xác”, trở thành một thế giới tràn đầy sức sống.
“Cú hích” để Trường Tiểu học Thạch Long vươn lên
Trường Tiểu học Thạch Long (xã Thạch Long, huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh) từ lâu đã được xem là điểm sáng của ngành giáo dục địa phương. Bước vào năm học 2025 – 2026, Thạch Long có 619 học sinh theo học, cùng đội ngũ 30 cán bộ, giáo viên và nhân viên tâm huyết. Là ngôi trường trọng điểm của huyện, Thạch Long luôn nhận được sự quan tâm đặc biệt và sự đầu tư kịp thời về cơ sở vật chất từ chính quyền, nhờ vậy môi trường học tập ngày càng khang trang, hiện đại, tạo điều kiện thuận lợi cho các em học sinh phát triển.
Năm 2014, Thạch Long là ngôi trường đầu tiên trong huyện được Tổ chức Zhi Shan Foundation hỗ trợ thiết lập Thư viện thân thiện, tạo không gian đọc sách gần gũi, khơi gợi niềm đam mê học tập cho học sinh. Một năm sau, trường vinh dự được công nhận đạt Chuẩn Quốc gia mức độ 2. Đến cuối năm học 2018 – 2019, tập thể nhà trường tiếp tục đón nhận Huân chương Lao động hạng Ba do Chủ tịch nước trao tặng. Có thể nói, sự ra đời và hoạt động hiệu quả của Thư viện thân thiện chính là một trong những dấu ấn quan trọng, góp phần để Trường Tiểu học Thạch Long đạt được những thành tựu đáng tự hào ấy.
Chặng đường kiến tạo Thư viện thân thiện cùng Zhi Shan
Trường Tiểu học Thạch Long nằm ở khu vực tiếp giáp thị trấn Thạch Hà và khá gần thành phố Hà Tĩnh, nơi có sự đa dạng về tôn giáo và nhiều tác động từ đời sống xã hội. Chính những yếu tố này đã đặt ra không ít thách thức cho nhà trường trong việc giữ chân học sinh, giúp các em tránh xa tệ nạn và những sự lôi kéo từ bên ngoài. Đặc biệt, trong bối cảnh Internet và các phương tiện giải trí ngày càng phát triển, việc khơi dậy niềm say mê đọc sách ở học sinh trở nên khó khăn hơn gấp nhiều lần so với trước.
Trước năm 2014, thư viện của trường tuy có nhưng nghèo nàn cả về không gian lẫn đầu sách: cơ sở vật chất cũ kỹ, bàn ghế chủ yếu tận dụng lại từ lớp học, số lượng sách hạn chế, nên ít khi học sinh tìm đến đọc hay mượn sách. Thế nhưng, bước ngoặt lớn đã đến từ năm học 2014 – 2015, khi Tổ chức Zhi Shan Foundation bắt đầu đồng hành và hỗ trợ toàn diện, giúp thư viện Thạch Long “lột xác” trở thành một thế giới tràn đầy sức sống.
Về cơ sở vật chất, Zhi Shan đã tài trợ bàn ghế, giá sách mới và trang trí lại toàn bộ không gian thư viện, tạo nên một nơi đọc sách thoáng mát, hấp dẫn. Về nguồn sách, hằng năm, tổ chức đều bổ sung thêm nhiều đầu sách mới, đa dạng và
chất lượng. Song song đó, nhà trường cũng chủ động trích ngân sách, kêu gọi phụ huynh đóng góp để làm phong phú thêm tủ sách, có năm lên đến gần 30 triệu đồng.
Không chỉ dừng lại ở việc đầu tư cơ sở vật chất và sách, từ năm học 2022 – 2023, Zhi Shan còn cung cấp tài liệu bồi dưỡng, giáo án, hỗ trợ kinh phí để giáo viên triển khai các “Tiết đọc thư viện”, đồng thời luôn kịp thời tư vấn khi nhà trường gặp khó khăn. Đặc biệt, vào mùa hè năm 2024, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Thạch Long còn được Zhi Shan tạo điều kiện sang Đài Loan tham quan, học tập mô hình thư viện tiên tiến, mở rộng tầm nhìn để tiếp tục lan tỏa văn hóa đọc cho học sinh.
Thư viện và những hoạt động gắn kết học sinh với sách
Sau 10 năm đồng hành cùng Zhi Shan, hoạt động thư viện và văn hóa đọc tại Trường Tiểu học Thạch Long đã phát triển mạnh mẽ, đa dạng và ngày càng hiệu quả. Nổi bật nhất là “Tiết đọc thư viện”, hoạt động nòng cốt được đưa thẳng vào chương trình học chính khóa với tần suất 1 tiết/tuần. Giáo viên có thể tổ chức tiết học ngay tại thư viện hoặc tại lớp thông qua hệ thống Smart TV. Riêng học sinh khối 1 và khối 2 còn được tham gia thêm “Tiết kể chuyện thư viện”, cũng diễn ra đều đặn mỗi tuần.
Từ nền tảng đó, nhà trường đã khởi xướng nhiều hoạt động ngoại khóa sôi nổi, góp phần xây dựng phong trào đọc sách nhiệt huyết và rộng khắp. Có thể kể đến như: các hội thi kể chuyện theo sách; giới thiệu và chia sẻ sách vào 15 phút đầu giờ hoặc giờ nghỉ trưa của học sinh bán trú; “Ngày hội Đọc sách gia đình” được tổ chức thường niên vào tháng 12, gắn kết phụ huynh cùng con đọc sách; hoạt động “Chào mừng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam”; hay chương trình “Cuốn sách khai xuân” diễn ra ngay buổi học đầu tiên sau Tết Nguyên đán, học sinh sẽ tham gia giới thiệu, chia sẻ và tặng sách cho thư viện. Trong số này, “Ngày hội Đọc sách gia đình” và “Chào mừng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam” đã trở thành hai hoạt động điểm nhấn lớn nhất của trường.
Sức hút của thư viện Thạch Long không chỉ nằm ở sách giấy, mà còn đến từ hệ thống thư viện điện tử với 7 máy tính kết nối Internet, giúp học sinh đọc sách online, nghe truyện cổ tích trên ti vi và tra cứu thông tin. Ngoài ra, thư viện còn có “góc trò chơi và sáng tạo”, nơi các em có thể chơi cờ vua, cờ tướng, hoặc thỏa sức viết, vẽ để thể hiện cảm xúc và phát huy trí tưởng tượng.
Đặc biệt, ngay cả trong kỳ nghỉ hè, nhà trường vẫn duy trì hoạt động đọc sách thông qua chương trình “Hè vui cùng những trang sách”. Thư viện được mở cửa vào các buổi sáng thứ 2, 4, 6 hằng tuần, chào đón học sinh và phụ huynh đến đọc, tạo nên một không gian kết nối, gắn bó giữa nhà trường, gia đình và sách.
“Trái ngọt” từ sự sẻ chia của Zhi Shan
Với sự đầu tư và đồng hành bền bỉ từ Zhi Shan cùng sự nỗ lực chăm chút của nhà trường, từ năm 2020 đến nay, thư viện Trường Tiểu học Thạch Long đã hoàn toàn “thay da đổi thịt”: không chỉ đơn thuần là nơi lưu giữ sách, mà đã thực sự trở thành một trung tâm giáo dục và vui chơi năng động, góp phần nâng cao chất lượng học tập và xây dựng văn hóa đọc bền vững trong toàn trường.
Trong giờ ra chơi, thư viện luôn tấp nập học sinh tìm đến đọc sách, học tập, chơi cờ vua, cờ tướng hay thỏa sức vẽ vời sáng tạo. Điều đáng quý hơn cả là những phương pháp đọc sách hiệu quả như KWLQ, 5W1H, BP, sơ đồ tư duy… mà các em được rèn luyện qua “Tiết đọc thư viện” đã được vận dụng linh hoạt vào nhiều môn học khác như Lịch sử, Địa lý, Toán, Tiếng Việt, giúp việc học trở nên sinh động và hiệu quả hơn. Không chỉ lan tỏa thói quen đọc sách, thư viện còn là “bệ phóng” để thầy trò Thạch Long gặt hái nhiều thành tích nổi bật: năm học 2022 – 2023, em Nguyễn Phương Linh, lớp 5D, đạt Giải Khuyến khích cuộc thi “Đại sứ Văn hóa đọc” cấp Quốc gia; năm học 2023 – 2024, cô giáo Nguyễn Thị Hoa Lý được vinh danh với Giải “Sáng kiến hay về tổ chức đọc sách”; và mới đây nhất, năm học 2024 – 2025, em Chu Minh Thư, học sinh lớp 4C, đã xuất sắc giành Giải C tại sân chơi “Gia đình – nơi con bắt đầu tình yêu với sách”.
Giữ hồn cho thư viện
Một trong những yếu tố giúp hoạt động đọc sách tại Trường Tiểu học Thạch Long đạt nhiều kết quả ấn tượng chính là sự quan tâm đặc biệt đến công tác quản lý và bảo quản sách. Hiện nay, trường có một nhân viên thư viện chuyên trách, cùng đội ngũ hỗ trợ gồm các giáo viên chủ nhiệm và học sinh lớp 4, 5 tham gia sắp xếp, giữ gìn sách.
Sách được phân loại khoa học theo từng chủ đề như quê hương, danh nhân lịch sử, bài học từ cuộc sống… Đồng thời, hệ thống mã màu được áp dụng để phân biệt theo khối lớp, giúp các em học sinh dễ dàng tìm và trả sách đúng vị trí.
Không chỉ vậy, nhân viên thư viện còn thường xuyên gia cố và bao bọc lại những cuốn sách bị bong hoặc sờn bìa, đảm bảo mỗi cuốn sách luôn sạch sẽ, bền đẹp và thân thiện với người đọc. Nhờ sự chăm chút này, thư viện Thạch Long luôn gọn gàng, ngăn nắp, không để xảy ra tình trạng lộn xộn hay mối mọt.
Bên cạnh đó, nhà trường cũng ứng dụng phần mềm quản lý thư viện của MISA để theo dõi việc mượn, trả sách, dù vẫn còn một số hạn chế nhỏ nhưng đã góp phần nâng cao tính chuyên nghiệp trong vận hành thư viện.
Em Lê Đình Đạt và tình yêu đặc biệt dành cho sách
Trong rất nhiều câu chuyện đẹp về hoạt động đọc sách tại Trường Tiểu học Thạch Long, hành trình của em Lê Đình Đạt luôn khiến thầy cô và bạn bè rưng rưng xúc động mỗi khi
nhắc đến.
Năm học 2024 – 2025, Đạt là học sinh lớp 3. Không may mắc khuyết tật vận động, em gặp khó khăn cả trong việc di chuyển lẫn lời nói. Từ năm lớp 1, buổi sáng Đạt đến lớp học tập như bao bạn bè đồng trang lứa, còn buổi chiều lại kiên trì đến trung tâm phục hồi để tập vật lý trị liệu. Dù vậy, điều khiến mọi người cảm phục chính là tình yêu đặc biệt mà em dành cho sách và thư viện của trường.
Gần như mỗi ngày trong giờ ra chơi, Đạt đều tìm đến thư viện để đọc sách. Ngày nắng, các bạn cùng lớp dìu em đi; ngày mưa lớn, cô chủ nhiệm tận tình đưa em đến. Có khi, Đạt còn xin hoãn buổi tập vật lý trị liệu chỉ để được tham gia các hoạt động gắn với sách như “Ngày hội Đọc sách gia đình” hay “Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam”. Với em, thư viện thực sự là một thế giới đầy màu sắc, hấp dẫn và không thể thiếu trong tuổi thơ.
Nhờ sự gắn bó thường xuyên với sách, Đạt đã có những bước tiến rõ rệt trong học tập và mở rộng vốn hiểu biết. Quan trọng hơn, thư viện đã trở thành “nơi trú ẩn tâm hồn”, giúp em vượt qua mặc cảm, tìm thấy niềm vui và sự tự tin trong hành trình đến trường.
Với thầy cô và nhà trường, câu chuyện của Lê Đình Đạt không chỉ là một trải nghiệm cá nhân cảm động, mà còn là minh chứng sống động cho sức mạnh của văn hóa đọc. Nó cho thấy thư viện không chỉ là kho tri thức, mà còn là điểm tựa tinh thần, mang lại môi trường học tập tích cực và nhân văn, nơi ngay cả những học sinh có hoàn cảnh đặc biệt cũng tìm thấy niềm vui, sự đồng hành và khát vọng vươn lên.
Nhìn lại chặng đường, hướng tới ngày mai
Từ năm 2020 đến nay, trên cương vị Hiệu trưởng Trường Tiểu học Thạch Long, tôi đã có cơ hội đồng hành cùng Tổ chức Zhi Shan Foundation suốt 5 năm qua. Trong chặng đường ấy, điều đọng lại sâu sắc nhất trong tôi chính là sự tận tâm, nhiệt huyết và tinh thần làm việc khoa học, chu đáo của đội ngũ Zhi Shan.
Các anh chị không chỉ mang đến nguồn lực tài trợ quý giá, mà còn đồng hành bằng cả trái tim. Mỗi hoạt động, từ khâu chuẩn bị đến triển khai đều được thực hiện chỉn chu, chuyên nghiệp và luôn đặt lợi ích của học sinh lên hàng đầu. Tôi đặc biệt trân trọng nguyên tắc nghiêm túc của Zhi Shan: luôn theo dõi, kiểm tra hiệu quả sau hỗ trợ; sẵn sàng dừng tài trợ nếu tài sản được trao tặng không được trân trọng. Điều đó thể hiện trách nhiệm lớn lao đối với từng đồng tiền mồ hôi công sức của nhà tài trợ, đồng thời nhắc nhở chúng tôi càng phải giữ gìn, phát huy những gì đã được trao gửi.
Trong tâm trí của tôi, anh Hoàng Trọng Thủy, Trưởng Đại diện Tổ chức Zhi Shan Foundation tại Việt Nam, là người vừa chuyên nghiệp, khoa học, vừa gần gũi, chân thành. Anh đã khéo léo dung hòa giữa mục tiêu của một tổ chức phi chính phủ và sự hợp tác bền chặt với chính quyền địa phương, giúp các hoạt động của Zhi Shan tại Hà Tĩnh luôn được trân trọng và lan tỏa giá trị thực sự. Tôi cũng ghi nhận hình ảnh bạn Hoàng Oanh, một thành viên dự án, không chỉ nổi bật với khả năng tiếng Trung xuất sắc mà còn là tấm gương gắn bó, trách nhiệm, luôn làm việc đúng giờ và nghiêm túc.
Trong thời gian tới, Trường Tiểu học Thạch Long mong muốn tiếp tục được đồng hành cùng Zhi Shan trong các dự án về giáo dục và y tế, nhằm chắp cánh cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn. Chúng tôi cũng hy vọng sẽ nhận được sự hỗ trợ về nguồn tài nguyên số để làm phong phú thêm hoạt động thư viện, đồng thời có cơ hội tham quan, học hỏi thêm các mô hình thư viện tiên tiến tại Đài Loan.
Nhân dịp kỷ niệm 30 năm thành lập Tổ chức Zhi Shan Foundation, thay mặt tập thể thầy trò Trường Tiểu học Thạch Long, tôi xin gửi đến anh Hoàng Trọng Thủy cùng toàn thể các cộng sự lời chúc Sức khỏe – Hạnh phúc – Bình an, để Zhi Shan tiếp tục lan tỏa nhiều hơn nữa những giá trị tốt đẹp tại Việt Nam.
Từ trái tim mình, chúng tôi xin gửi lời tri ân sâu sắc và chân thành nhất đến Zhi Shan Foundation!

Cô Dương Thị Hồng Thương, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Thạch Long cùng các em học sinh.

Tổ chức Zhi Shan Foundation hỗ trợ Trường Tiểu học Thạch Long thiết lập thư viện thân thiện và tổ chức hoạt động.
